İlköğretim Okullarında Okutulacak 100 Temel Eser, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığının ilköğretim kurumlarındaki öğrencilere hem Türkçe dersi müfredatı ile ilişkilendirilerek okutulması hem de boş zamanlarını değerlendirmek üzere öncelikle başvurabilecekleri kaynak eserler olarak tavsiye edilmesi için 2005 yılında yayımladığı bir edebi eser listesidir.
Yaklaşık bir yılda hazırlanan bu liste, Millî Eğitim Bakanı Doç. Dr. Hüseyin Çelik tarafından 15 Temmuz 2005'te kamuya açıklanmış, 4 Ağustos 2005'te yayımlanan bir genelgeyle de 81 ilin valiliklerine duyurulmuştur.
Esasen 5, 6, 7 ve 8. sınıflara yönelik olarak ve "Türk edebiyatı", "Hazırlatılacak eserler" ve "Dünya edebiyatı" başlıkları altında derlenmiş olan kitapların seçiminde, aynı bakanlığın ortaöğretim için yapmış ve 19 Ağustos 2004'te bir genelgeyle kamuya duyurmuş olduğu 100 Temel Eser çalışmasında olduğu gibi, tartışma konusu olmaması için "Türk Edebiyatı" başlığı altında yaşayan yazarların eserlerine yer verilmemiştir. Ayrıca, kamuya ilk açıklanan listede sonradan değişikliğe gidilmiştir:
- "Dünya Edebiyatı" kitapları arasında yer alan Antoine de Saint-Exupéry'nin Küçük Prens ve "Türk Edebiyatı" kitapları arasında yer alan İbrahim Zeki Burdurlu'nun listede yer alan iki eserinden biri olan Anılardan Öyküler çıkarılmıştır. Çıkarılanların yerine, "Mehmet Âkif Ersoy'dan Seçmeler" ve "Necip Fazıl Kısakürek'ten Seçmeler" adlı eserler eklenmiştir.
- "Türk Edebiyatı" kitapları arasında yer alan Barbaros Hayreddin Geliyor adlı kitap, 2012 yılında bir Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeninin başvurusu değerlendirilerek "müstehcen ifadelerin yer aldığı, çocukları şiddete özendirdiği" gerekçesiyle listeden çıkarılmıştır.
- "Türk Edebiyatı" kitapları arasında yer alan Yonca Kız adlı kitap, içeriğinde öğrenci seviyesine uygun olmayan davranış ve olumsuz ifadelerin yer aldığı gerekçesiyle 2014 yılında listeden çıkarılmıştır.
Tartışmalar
MEB'in ücretsiz dağıtmayacağı ve piyasadan temin edilecek olan İlköğretim Okullarında Okutulacak 100 Temel Eser'in kamuya açıklanmasının ardından, eserlerin listeye dahil edilme kriterleri, dahil edilen ve ilköğretime yönelik olarak hazırlanan (çeviri vb.) eserlerin nitelikleri vb. konularda çeşitli tartışmalar yaşanmıştır. Bunlar şöyle özetlenebilir:- Listedeki eserleri çok sayıda yayınevinin hazırlaması ve piyasaya sürmesiyle birlikte, standart olmayan içeriğe sahip çok sayıda sürümün ortaya çıkması ve bunlardan çeviri eserlerde eksiltme, indirgeme ya da ideolojik uyarlama bulunabiliyor olması; bilmece, deyim ve mani içerenlerde ise küfür ve argo kullanılabiliyor olması.
- Listenin hazırlanması sırasında, bu çalışma için oluşturulmuş olan kurula MEB tarafından baskı yapıldığına yönelik iddiaların ortaya çıkması.
- Listede, "polemik konusu olmaması için", "Türk Edebiyatı" başlığı altında yaşayan yazarların eserlerine yer verilmemesi.
Eser Listesi
Türk Edebiyatı ve Halk Edebiyatı
- Dede Korkut Kitabı – Anonim
- Mesnevî – Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
- Karagöz ile Hacivat – Anonim
- Vatan Yahut Silistre – Namık Kemal
- Ömer'in Çocukluğu – Muallim Naci
- Gulyabani – Hüseyin Rahmi Gürpınar
- Şermin – Tevfik Fikret
- Altın Işık – Ziya Gökalp
- Yalnız Efe – Ömer Seyfettin
- Çocuk Şiirleri – İbrahim Alaattin Gövsa
- Hep O Şarkı – Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- Peri Kızı ile Çoban Hikayesi – Orhan Seyfi Orhon
- Uluç Reis – Halikarnas Balıkçısı
- Damla Damla – Ruşen Eşref Ünaydın
- Bağrıyanık Ömer – Mahmut Yesari
- Domaniç Dağlarının Yolcusu – Şükûfe Nihal
- Evvel Zaman İçinde – Eflatun Cem Güney
- Cumhuriyet Öncesi Yazarlardan Çocuklara Hikayeler – Mehmet Seyda
- Gururlu Peri – Mehmet Seyda
- Akın (tiyatro) – Faruk Nafiz Çamlıbel
- Havaya Uçan At – Peyami Safa
- Benim Küçük Dostlarım – Halide Nusret Zorlutuna
- Sevdalı Bulut – Nâzım Hikmet
- Kuklacı – Kemalettin Tuğcu
- Yer Altında Bir Şehir – Kemalettin Tuğcu
- Arif Nihat Asya'dan Seçme Şiirler – Arif Nihat Asya
- Sait Faik Abasıyanık'tan Seçme Hikâyeler – Sait Faik Abasıyanık
- Koçyiğit Köroğlu – Ahmet Kutsi Tecer
- Az Gittik Uz Gittik – Pertev Naili Boratav
- Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi – Cemal Süreya
- Çocuklara Şiirler – Vehbi Cem Aşkun
- 87 Oğuz – Rakım Çalapala
- Bitmeyen Gece – Mithat Enç
- Halime Kaptan – Rıfat Ilgaz
- Gümüş Kanat – Cahit Uçuk
- Vatan Toprağı – Mükerrem Kamil Su
- Eşref Saati – Şevket Rado
- Nasreddin Hoca Hikâyeleri – Orhan Veli
- İnci'nin Maceraları – Orhan Kemal
- Allı ile Fırfırı – Oğuz Tansel
- Tiryaki Sözleri – Cenap Şahabettin
- Keloğlan Masalları – Tahir Alangu
- Billur Köşk Masalları – Tahir Alangu
- Osmancık – Tarık Buğra
- Balım Kız Dalım Oğul – Ceyhun Atuf Kansu
- Falaka – Ahmet Rasim
- Bir Gemi Yelken Açtı – Ali Mümtaz Arolat
- Üç Minik Serçem – Necati Cumalı
- Memleket Şiirleri Antolojisi – Osman Attilâ
- Ülkemin Efsaneleri – İbrahim Zeki Burdurlu
- Aldı Sözü Anadolu – Mehmet Önder
- Göl Çocukları – İbrahim Örs
- Miskinler Tekkesi – Reşat Nuri Güntekin
- Tanrı Misafiri – Reşat Nuri Güntekin
- Ötleğen Kuşu – Halil Karagöz
- Arılar Ordusu – Bekir Yıldız
- Yankılı Kayalar – Yılmaz Boyunağa
- Yürekdede ile Padişah – Cahit Zarifoğlu
- Serçe Kuş – Cahit Zarifoğlu
- Bir Küçük Osmancık Vardı – Hasan Nail Canat
- Mehmet Âkif Ersoy'dan Seçmeler – Mehmet Âkif Ersoy
- Necip Fazıl Kısakürek'ten Seçmeler – Necip Fazıl Kısakürek
Dünya Edebiyatı
- Şeker Portakalı – José Mauro de Vasconcelos
- Oliver Twist – Charles Dickens
- Alice Harikalar Ülkesinde – Lewis Carroll
- Gulliver'in Gezileri – Jonathan Swift
- Define Adası – Robert Louis Stevenson
- Robin Hood – Howard Pyle
- Tom Sawyer – Mark Twain
- Ezop Masalları – Ezop
- Andersen Masalları I-II – Hans Christian Andersen
- Üç Silahşörler – Alexandre Dumas
- La Fontaine'den Seçmeler – Jean de La Fontaine
- Pinokyo – Carlo Collodi
- Seksen Günde Devriâlem – Jules Verne
- İnci – John Steinbeck
- Beyaz Yele – René Guillot
- Peter Pan – James Matthew Barrie
- Uçan Sınıf – Erich Kästner
- Yağmur Yağdıran Kedi – Marcel Aymé
- Ölümsüz Aile – Natalie Babbitt
- Yaşlı Adam ve Deniz – Ernest Hemingway
- Mutlu Prens – Oscar Wilde
- Şamatalı Köy – Astrid Lindgren
- Momo – Michael Ende
- Heidi – Johanna Spyri
- İnsan Ne İle Yaşar – Lev Tolstoy
- Sol Ayağım – Christy Brown
- Hikayeler – Anton Çehov
- Değirmenimden Mektuplar – Alphonse Daudet
- Pollyanna – Eleanor Porter
Hazırlatılacak Eserler / Derlemeler
- Tekerlemeler
- Türkçede Deyimler
- Türk Atasözlerinden Seçmeler
- Türk Bilmecelerinden Seçmeler
- Türk Ninnilerinden Seçmeler
- Türkülerden Seçmeler
- Türk Manilerinden Seçmeler
Son düzenleme: